اکوسیستم فناوری در ژاپن

کشور ژاپن یکی از کشورهای پیشرفته آسیایی است که از نظر میزان پیشرفت در حوزه‌ی فناوری با ایالات متحده آمریکا تقریباً در یک سطح قرار دارد. کشوری که اگرچه روزگاری به دلیل جنگ و درگیری به ویرانه تبدیل شده بود، اما در مدت زمان کوتاهی توانست آثار جنگ را از چهره خود بزداید و تبدیل به یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای جهان شود. پس از انفجار اتمی شهرهای هیروشیما و ناکازاکی، حدود ۱۳ میلیون نفر بیکار در ژاپن پدید آمد و گرسنگی و قحطی همه جای آن را فرا گرفت. همین مشکلات سبب شد تا مردم ژاپن دست به دست هم دهند و با کار و تلاش فراوان کشور خود را دوباره بهتر از قبل بسازند. این کشور با داشتن ۰٫۳ درصد از خاک کره زمین حدود ۶٫۲۱ درصد از تولیدات دنیا را به خود اختصاص داده است تا جایی که هم اکنون در رتبه‌ی سوم اقتصاد جهان قرار گرفته است. علاوه بر بهره‌گیری از منابع طبیعی، اکوسیستم فناوری ژاپن یکی از بهترین اکوسیستم‌های دنیا است که میزان قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌ها در این کشور در این حوزه صورت می‌گیرد.

با اینکه دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ اوج اثرگذاری ژاپن بر بازارهای جهانی بود اما به تدریج به دلیل افزایش میزان کسری بودجه دولت این روند تا دهه ۱۹۹۰ کاهش یافت. پس از آن با افزایش سرعت تأسیس شرکت‌های استارتاپی در دنیا تمرکز این کشور نیز در بر این موضوع قرار گرفت. رشد اکوسیستم استارتاپی در ژاپن تقریباً از اوایل دهه ۱۹۹۰ آغاز شد و به تدریج توسعه‌ی این بخش تا اواسط این دهه به یکی از مهم‌ترین اهداف تبدیل گردید. یعنی درست در زمانی که پویایی کارآفرینی جهان در منطقه‌ی سیلیکون ولی در ایالات متحده متمرکز شده بود، اکوسیستم فناوری ژاپن با چالش‌های زیادی مواجه بود. از اواخر دهه ۱۹۹۰ دولت ژاپن دسته‌ای از قوانین نظارتی را تصویب کرد تا بسیاری از موانع ایجاد اکوسیستم فناوری و استارتاپی را از میان بردارد.

آمار شتاب‌دهنده‌ها در کشور ژاپن در حال افزایش است. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که میزان تأمین سرمایه‌ی شرکت‌های بزرگ ژاپنی در سال ۲۰۱۱ حدود ۳۳ درصد بوده که این رقم در سال ۲۰۱۲ به ۴۴٫۳ درصد رسیده است. هم‌چنین سرمایه‌گذاری‌های اولیه از ۴٫۴ درصد در سال ۲۰۱۱ به ۱۵٫۷ درصد در سال ۲۰۱۲ رسیده که تقریباً سه برابر است.

با اینکه کشور ژاپن معمولاً با نام‌های بزرگی مانند پاناسونیک، سونی و شارپ شناخته شده است اما به نظر می‌رسد که در رقابت با شرکت‌های کره‌ای در حوزه‌ی فناوری‌های الکترونیکی نتوانسته خود را هماهنگ با شرایط روز کند. به طوری که این شرکت‌ها در چند سال گذشته حدود ۳۰ میلیارد دلار خسارت مالی پرداخت کرده‌اند. یکی از نقاط قوت اکوسیستم فناوری ژاپن حوزه‌ی رباتیک است و این کشور در ده سال اخیر توانسته محصولاتی مانند ربات‌های سه بعدی انسان نما را به بازار عرضه کند. اما به نظر می‌رسد با وجود همه این نوآوری‌ها در اکوسیستم فناوری، الگوی جدیدی در این کشور در حال شکل‌گیری است؛ الگویی که بیشتر به انتقال فناوری به مرزهای خارج از خود می‌اندیشد. شاهدی بر این مدعا آن است که تعداد زیادی از شرکت‌های بزرگ ژاپنی توسط شرکت گوگل و چند شرکت از سیلیکون ولی خریداری شده اند. با ادامه این روند در سال‌های آینده بسیاری از محصولات نوآورانه مانند فناوری‌های حوزه‌ی بیوتکنولوژیک، استارتاپ‌های حوزه‌ی فین تک، تولیدات هوش مصنوعی و… به شرکت‌های خارجی واگذار می‌شوند و اکوسیستم فناوری ژاپن نیز بیشتر از آنکه در یک منطقه جغرافیایی متمرکز باشد در پرورش نسلی از کارآفرینان تداوم دارد که در هر جای دنیا ممکن است مشغول به کار باشند.

به نظر می‌رسد با توجه به برندهای بزرگی که اکوسیستم فناوری ژاپن توانسته در سطح دنیا مطرح کند، چالش اصلی این کشور نوآوری نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این کشور از نظر میزان ثبت اختراعات جایگاه سوم دنیا را دارد و این بیان کننده میزان فراهم بودن بسترهای نوآوری برای تولید محصولات مبتنی بر خلاقیت است. اما یکی از چالش‌های جدی در حوزه‌ی اکوسیستم فناوری فراهم نبودن بسترهای کارآفرینی برای تولید محصولات نوآورانه است. این واقعیت تا حدی برخاسته از ساختار سازمان‌ها و شرکت‌های ژاپنی است؛ چرا که ساختار آن‌ها بیشتر از سیستم‌های کارآفرینی، به نیروی کار تکیه دارد و این مانع از ایجاد یک اکوسیستم منسجم و پررنگ کارآفرینی در این کشور شده است.

دولت ژاپن هم اکنون بیشتر از گذشته از کارآفرینان اکوسیستم فناوری حمایت می‌کند و در این راستا اقداماتی را برای توسعه آموزشی، پرورش مربیان و پشتیبانان حرفه ای و همچنین کمک مالی به شرکت‌های دانش بنیان صورت داده است. بنابراین اگرچه وضعیت کلی اقتصاد ژاپن در ۲۰ سال گذشته با رکود نسبی مواجه بوده اما همچنان شرکت‌های بزرگ خارجی به سرمایه گذاری در این کشور علاقه نشان می‌دهند. سرمایه گذاری‌ها در حوزه‌ی صنعت ژاپن اگرچه همچنان از سیلیکون ولی کمتر است اما در جایگاه بالاتری از کشورهای صنعتی پیشرفته مانند فرانسه، آلمان و انگلستان قرار دارد. با در نظر گرفتن این واقعیت که بسیاری از شرکت‌های بزرگ ژاپنی در حال گذراندن دوران بحران خود هستند، باید توجه داشت که اکوسیستم فناوری ژاپن در بستر فضای استارتاپی به سرعت در حال رشد است و بسیاری بر این عقیده هستند که رشد این فضا به کاهش رکود و جوان‌تر شدن اقتصاد این کشور کمک می‌کند.

دیدگاه خود را بنویسید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بازگشت به بالا